ALI    RIZA   KRIMIZADE



Mh..Timur Haci  Fazil , 1992,Mecdiye, Romanya



1908 deki,Abdulhamid II-  cie (1876-1909 yun.) kar?î gelen  John Turk Inkilâbînîn ?ehit-

lerinden  birisi,ve Romanya ya ( Dobruca ya ) yerle?en 1896 da,Ali Riza Krimizade beydir.

1870 yîlînda Istanbul da dunyaya gelen Abduraman ogretmenin  ikinci ogludur ;babasî o ilk okulda iken vefat etmi?,Hatice ablasîna,ruhca ve maddi emanet ederek onu. Sultan Abdulhamid II idaresine gore,rahmetlinin malî ve mulku,büsbutun devlete alînîr,iki öksuz

yollara atîlîp; buna ,bugün,inanîlmaz. Ozamanlarîn yonetilmesine uyuyan bir devlet kararî.Iyi

niyetli, ( deyebiliriz bugün) ,insanlar onu yoldan alîyorlar,okuluna devam verip,zamanlar geçip,aile hatîralarîna göre,o kullanîyormu?,yazmak için,arkada?larînîn kaleminin uçlarînî.

Boyle agîrlîklar,sosyetenin belli haksîzlîklarî, genç Ali Riza yî cesaretli gibi yeti?tiriyor,hiç

bir zorluktan korkmadan o okuyor,sade boylece fakirlere hak kazanacagînî duyarak.

Talebe gibi Sulta nîn okulunda,ekonomi ve sosyal haksîzlîklarî kabul etme-

yenlerle birle?iyor, profesorlarîn  gizli hareketlerinde bulunup,sayîlarî  artarak yarînkî subaylarîn. Bu vakite göre bilgilerimiz azdîr,kendisi  38 ya?înda  vefat ettigi için,ve son 10-12 yîllarda Sultan Abdulhamid e  kar?î gizli yaptîklarînî  soylemeyip ailesine,ya?adî ve büyuk

inancla,çalî?tî, emeline.Gizli subay ve ogretmen te?kilâtî yakalandî Sultan tarafîndan,kendini

Dobruca ya  gelip,1896 da kurtarabildi,ve, bu topraklarda kaldî,bagîmsîzlîgî kazanan Romanye de,1877-78 harbinden son.

Bu iyiligi gosteren Dobruca topragînda,”Ittihad ve Teraki” te?kilatîna giriyor,göz doktoru Ibrahim Temo ile bulu?up,o da yakîn bir zamanda Turkiye den  kaçak;sonra,Çelebi  Mamut,

Seiyd Hilmi gibi yerlilerle birle?iyor,hepsi genç o vakitlerde.Aralarînda olan ya?lîlarda,nasîl Velula Çelebi,ilerici fikirler sahibidirler.Velula bey anlîyor ve takdir ediyor Ali Riza nîn iyi karakterini,onun cesaretligini,mesuliuyetciligini,hak için harbe gitmi? oldugunu,yanîna alîyor bu genc  adamî, mektebinin  burada  resmi tanîlmasîna  yardîmcî oluyor, onun,Ali Riza nîn

adîna geciriyor tarlasînî,daha sonunda onu guvesi edyor, Habibe (1873-1949) kîzînî ona vererek.Çocuklarîn sayîsî üç  oluyor,1899,1902 ve 1908 de dunyaya gelmekteler,ve sonuncu,onun  sava?masîndan  sekiz ay once hayata geliyor,nevakit o,John  Turkler Te?kilatîile Sultan Abdulhamiti yîkîyor ve yerine Mehmet V- ci geliyor tahta.Dolayîsîile bun günu  Ali Riza göremiyor.Aralîk 1908 de,Galata Saray koprusunde  24 saatten  24 saat bek-

çilik yaparkan,belli ki,Ali Riza ak cigerden hastalanîyor,,dr.Temo Ibrahim nekadar iyi baksada,canînî teslim ediyor  ”Cuci” mahallesinde   oturan Hatice ablasînîn evinde.

Zaman bize ara vermiyor(1992 de yazan Timur bey,ebediyete kavu?tu) yazmaya bu ?ehitnin Dobruca da ve Turkiye de  milleti için yaptîklarînî  anlatmaya.Onun can ve fikir arkada?î,olumunde,?unlarî yazarak bîrakmî? :”ben Enver Pa?a ya yazdîm(John Turklerinin

lideri ve Harbiye  Bakanî) anlatîm Riza nîn yaptîklarînî ve ?ehitce davranmalarînî,onun

?ehitler mezarlîgîna Ebediye Hurriyeti  gömulmesini istedim,o,hurriyet için olen 7 subay ve 64 turk askerlerinin  yanîna; benim dilekçem kabul oldu.Dolayîsîile,Taksim e yakîn,Hurriyeti Ebediye ye heykel görünuiyor,John Turklerin  8 subayî ve 64 askeri – aslînda ?ehitleri – dinlenmekteler. Bu inkilâp,zamanîn eksiklilerile beraber , iç ve uluslararasî vaziyetlere kar?î10-15 yîl ileri hazîrlamakta bulundular turk milletinin serbestlik için ayaklanmasînîn,sultaniyetin haksîzlîklarînî,du?manlarîn hucümlerini yîkarak.

(rahmetli Timur muhendis-bey yegenidir Ali Riza bey-effendimizin,ve bu hatîralarînî

saglîgînda yazîp emanet etmi? Suyum hanîma; bizlerede kîsmet imi?...)